Close

Bioplastic

Vandaag de dag is plastic amper weg te denken uit onze hedendaagse samenleving; wanneer je opstaat om je tanden te poetsen komt de tandpasta uit een plastic tube. Ook vele etenswaren worden in plastic verpakt. Daarnaast gebruiken we plastic nog voor tal van andere dingen, zoals plastic tasjes of plastic drinkflesjes. Helaas heeft dit intensieve plastic gebruik ervoor gezorgd dat er veel te veel plastic afval is ontstaan. Dit plastic afval komt maar al te vaak terecht in de natuur en in de oceanen.

Naast “gewoon” plastic wat gemaakt is van fossiele grondstoffen, komt ook steeds vaker de term “bioplastic” voor. Er is echter veel verwarring over wat bioplastic nu precies is en of het inderdaad een beter alternatief is voor het “gewone” plastic. Laten we daarom eerst eens gaan kijken naar wat we precies onder bioplastic verstaan.

Wat is bioplastic nu precies?

Bioplastic is eigenlijk een heel verwarrende term, aangezien er twee soorten plastic mee bedoelt kunnen worden. Zo kan bioplastic gebruikt worden om biobased plastics aan te geven. Deze vorm van plastic is gemaakt uit natuurlijke grondstoffen in plaats van de fossiele grondstoffen die gebruikt worden voor het “gewone plastic”. Naast biobased plastics kan bioplastic ook gebruikt worden om biologisch afbreekbare of composteerbare plastics aan te duiden. Niet alle vormen van bioplastics zijn dus gemaakt van natuurlijke grondstoffen. Ook is het niet het geval dat alle bioplastics biologisch afbreekbaar plastic is. Je zult dus alert moeten blijven over welke variant het precies gaat wanneer de term “bioplastic” gebruikt wordt.

Bovendien is het ook nog eens zo dat de biologisch afbreekbare variant van bioplastics niet altijd afbreekbaar is in de natuur. Het merendeel van de biologisch afbreekbare plastics zijn alleen maar composteerbaar in een industriële installatie. Daar wordt het bij temperaturen tot 65 graden binnen twaalf weken afgebroken tot deeltjes van zo’n twee millimeter groot. De totale compostering mag maximaal zes maanden duren. Daar staat tegenover dat er ook composteerbare bioplastics bestaan die je wel bij de andere compost kunt gooien. Heel verwarrend dus. Vanwege deze verwarring is het over het algemeen niet toegestaan om bioplastic in de GFT- bak te gooien, hoewel dit bij sommige varianten eigenlijk wel zou kunnen.

Ook de biobased variant op bioplastic klinkt misschien wat mooier dan deze in werkelijkheid is. De biobased variant op bioplastic wordt vaak gemaakt van landbouwproducten, zoals maïs of rietsuiker. Deze landbouwproducten zijn echter verkregen door middel van intensieve landbouw, waarbij dus veel energie, water en land nodig is geweest. Ook worden er vaak kunstmest en bestrijdingsmiddelen gebruikt voor de productie van dit soort gewassen. Kortom, biobased plastics gebruiken weliswaar geen fossiele brandstoffen, dit betekent absoluut niet dat ze ook daadwerkelijk milieuvriendelijk zijn.

Bioplastic blijft dus een verwarrende term doordat deze vorm van plastic in verschillende varianten komt. Zo heb je varianten die van natuurlijke materialen zijn gemaakt, varianten die je bij je eigen compost kunt gooien en varianten die in een fabrieksinstallatie afgebroken dienen te worden. Maar kan bioplastic iets doen tegen de grote hoeveelheid aan plastic afval in de zeeën en oceanen? Voordat we antwoord geven op die vragen, zullen we eerst even kort samenvatten wat het plastic afval in de zeeën en oceanen, ook wel “plastic soep” genoemd, nu precies betekent en welke gevolgen hieraan kleven voor mens en natuur.

Wat wordt verstaan onder plastic soep?

De term “plastic soep” komt vandaag de dag steeds vaker voor. De term verwijst naar de steeds groter wordende ophoping van plastic afval welke zich bevindt in de zeeën en oceanen. Volgens wetenschappelijk onderzoek belandt er per minuut ongeveer een vrachtwagen vol aan plastic afval in de zeeën en oceanen (Neufeld et al., 2016). In de plastic soep drijven niet alleen grote stukken plastic, zoals plastic verpakkingen die achteloos weggegooid worden, maar ook microplastic. Deze zeer kleine stukjes plastic zijn ongeveer 5 millimeter groot en ontstaan voornamelijk door de afbraak van het plastic.

De plastic soep heeft grote negatieve gevolgen. Zo zorgt het ervoor dat koraalriffen afsterven, dieren die in de wateren leven dood gaan en ook dat er plastic in het dieet van mensen terecht komen. Dit komt doordat de vissen die gevangen worden door de visserij, hebben geleefd op een plastic dieet. Ook in tafelzout zijn al stukjes plastic gevonden.

Is bioplastic de oplossing voor de plastic soep?

Hoewel bioplastic zelf nogal ingewikkeld is, is het antwoord op deze vraag dat absoluut niet; nee, bioplastic lost het probleem van de plastic soep niet op. Uit een rapport van de Verenigde Naties (2016) komt duidelijk naar voren dat bioplastic niet zorgt voor minder plastic afval in de oceanen en zeeën. Dit heeft weer te maken met de verschillende soorten bioplastics.

Zo hoeven de biobased plastics niet biologisch afbreekbaar te zijn. Zo is het misschien het geval dat de biobased plastics gemaakt zijn van natuurlijke materialen, maar ze zullen even lang in de soep dobberen als het “gewone” plastic dat we hebben. Ook bioplastic die wel zogenaamd biologisch afbreekbaar is, breekt in zeewater zo goed als niet af. Omdat in tegenstelling tot de hoge temperaturen waaraan vele varianten van bioplastic blootgesteld dienen te worden om afgebroken te kunnen te worden, zijn de temperaturen in het water stukken lager.

Ook krijgt het bioplastic weinig zonlicht of zuurstof, wat ook niet de meest ideale situatie is voor het afbreken van bioplastics. Dus in de oceanen of zeeën is biologisch afbreekbaar plastic eigenlijk net zo vervuilend als gewoon plastic.

Maar waarom zijn er dan bioplastics?

Wat is dan het nut van bioplastics precies, wanneer ze het afvalprobleem toch niet oplossen. Begin 2019 is er tussen de Nederlandse overheid en het bedrijfsleven het “Plastic Pact” gesloten. In het Plastic Pact staat onder andere dat er een overstap gemaakt zal worden naar plastic welke gemaakt is van biobased grondstoffen. Het doel dat voor ogen lag met het Plastic Pact was dus niet om de plastic soep op te lossen, maar om minder plastic te hebben welke gemaakt is van fossiele grondstoffen en hierdoor er dus minder sprake is van CO2 uitstoot.

Op deze manier hoopte men de klimaatdoelstellingen haalbaarder te maken. Dit is natuurlijk ook een goed punt waar we ook echt mee aan de slag moeten. Echter, biobased plastic is waarschijnlijk niet de oplossing. Omdat, zoals we hierboven al schreven, is er intensieve landbouw nodig voor de productie van biobased plastics. Deze intensieve vorm van landbouw is alles behalve milieuvriendelijk. Dit maakt het dus zeer onwaarschijnlijk dat biobased plastic gaat bijdragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen.

Daarnaast is ook gebleken dat bioplastics de recycling van het gewone plastic bemoeilijken. In werkelijkheid is het zo dat men een mix van allerlei soorten plastic inlevert. Zeker wanneer men weet dat sommige plastics biologisch afbreekbaar zijn, verschijnt al het plastic bij het compost. Dit betekent dat er dus een mix op de composthoop ligt van composteerbaar en niet composteerbare plastics. Dit heeft ertoe geleid dat de composteerbedrijven alle varianten van plastics verwijderen, dus ook degene die wel composteerbaar zijn.

Wat kunnen we dan wel doen?

Bioplastics in de vorm van biobased plastics wordt dus tegenwoordig geproduceerd in de hoop dat het zal helpen om de klimaatdoelstellingen en vermindering van CO2 uitstoot te halen. Helaas zal het niets uithalen tegen de problemen welke plastic afval in de natuur vormen. Wat zouden we hier dan wel tegen kunnen doen?

De meest efficiënte manier om het plastic afval probleem aan te pakken is simpelweg door minder plastic afval te produceren. We gebruiken in ons dagelijks leven ontzettend veel plastic. Denk maar aan alle verzorgingsproducten die in plastic gehuld gaan, de etenswaren die in een plastic verpakking komen, de plastic tasjes die na één keer gebruiken al gescheurd zijn en ga zo maar even door. Het recyclen van plastics is helaas niet voldoende, aangezien er momenteel een overschot is aan ingezameld plastic. Hierdoor heeft China, de grootste verwerker van plastic afval uit Europa, momenteel een import verbod op plastic afval ingesteld.

Gelukkig is er ook steeds meer aandacht voor het minderen van plastic. Zo komt er in 2021 een Europees verbod op plastic wegwerp producten, zoals plastic bestek, plastic borden en plastic rietjes. Ook de Dopper fles, een herbruikbare waterfles ter vervanging van de plastic wegwerp flesjes, wordt door steeds meer mensen gebruikt. Daarnaast is er ook in de verzorgingsindustrie aandacht voor plasticvrije verpakkingen.

Op onze site schreven we al eerder over de Dopper en over duurzame en plasticvrije producten voor in de badkamer.

Bioplastics; een verwarrende term die weinig zegt

Bioplastics is dus een term die gebruikt wordt om verschillende varianten van plastic aan te duiden. Zo zijn er biobased plastics, welke gemaakt zijn van natuurlijke materialen. Ook kan bioplastic duiden op plastic welke biologisch afbreekbaar is. Maar of het bioplastic af te breken is op een eigen composthoop of toch in een fabrieksinstallatie moet gebeuren, kan ook nog verschillen. Daardoor mag geen enkele vorm van bioplastics in de GFT-bak.

Hoewel biobased bioplastics er wellicht voor zorgen dat we minder afhankelijk worden van fossiele grondstoffen en op die manier dichter bij de klimaatdoelstellingen komen, doen bioplastics vrij weinig tegen het plastic afval probleem. Want bioplastics blijven eigenlijk net zo vervuilend als gewone plastics. Dit komt doordat niet alles biologisch afbreekbaar is. Ook vormen de wateren, waarin plastic afval vaak terecht komt, niet de ideale omstandigheden voor het afbreken van plastic. Voor het plastic afval probleem blijft daarom de beste oplossing, proberen om onze consumptie van plastic te verminderen.

Referenties:

  • Neufeld, L., Stassen, F., Sheppard, R., & Gilman, T. (2016). The new plastics economy: rethinking the future of plastics. World Economic Forum,
  • Programme, U. N. E. (2016). Biodegradable Plastics & Marine Litter: Misconceptions, Concerns and Impacts on Marine Environments. UN.