Close

Windenergie

We hebben energie nodig voor van alles en nog wat in ons dagelijks leven: de lichten aandoen, de elektrische fiets opladen, online werken, het huishouden en ga zo nog maar eventjes door. Van oudsher worden fossiele brandstoffen, zoals steenkool, aardolie en aardgas, veelal gebruikt om in deze energiebehoefte te voorzien. Echter, met deze brandstoffen is het zo dat ze bij verbranding CO2 in de lucht brengen.

CO2 is een broeikasgas welke zorgt voor het versterkte broeikaseffect. Dit versterkte broeikaseffect brengt klimaatverandering teweeg. Dat merken we voornamelijk door de opwarming van de aarde. Daarnaast is het zo dat fossiele brandstoffen een keer op zullen raken. Het is daarom noodzakelijk dat we opzoek gaan naar een alternatief in de vorm van duurzame energie.

Windenergie is bij uitstek één van de beste duurzame energiebronnen die we momenteel ter beschikking hebben. Windenergie is namelijk heel schoon; de CO2-uitstoot is zo’n 50 keer lager dan bij fossiele brandstoffen. Bovendien is windenergie afkomstig uit een bron die nooit op zal raken; de wind. Maar hoe wordt windenergie nu eigenlijk precies opgewekt? En zijn er dan helemaal geen nadelen van windenergie te bedenken?

Windenergie opwekken

Hoe wordt windenergie nu eigenlijk opgewekt?

Windenergie wordt opgewekt met behulp van zogenaamde windturbines. Deze windturbines zijn vervolgens weer aangesloten op het elektriciteitsnetwerk. Een windturbine bestaat uit de draaiende rotor met rotorbladen, de mast en de gondel.

Het gehele proces begint natuurlijk met de wind. Door de kracht van de wind worden de rotorbladen in beweging gebracht. Door de hoogte van de rotorbladen kunnen ze ontzettend veel wind vangen. Op zulke hoogtes waait het gemiddeld namelijk harder en gelijkmatiger. Bovendien is de hinder van huizen, bomen en andere obstakels veel minder op deze hoogte.

Een zogeheten “naaf” brengt de beweging van de rotorbladen vervolgens over op de elektriciteitsgenerator. Deze elektriciteitsgenerator bevindt zich in de gondel. In de gondel zit daarnaast nog allerlei apparatuur die ervoor moet zorgen dat de windturbine optimaal werkt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan apparatuur welke ervoor zorgt dat de windmolen altijd zo goed mogelijk in de wind staat.

Hoeveel energie winnen we met windenergie?

Hoeveel duurzame windenergie een bepaalde windturbine precies kan produceren, is afhankelijk van verschillende factoren. Zo speelt niet alleen het type wind, maar natuurlijk ook het model windturbine een belangrijke rol. Maar wanneer we uitgaan van de grootste type windturbines van het moment, kunnen deze tot ongeveer 8 miljoen kWh aan energie per jaar produceren. Dit is voldoende om wel 2300 huishoudens van stroom te voorzien.

Een windturbine begint pas met stroom op te wekken vanaf windkracht 2. Bij een lagere windkracht waait het nog onvoldoende om de rotorbladen voldoende te laten bewegen om ook daadwerkelijk elektriciteit op te wekken. Maar te veel wind is niet per se beter. Een windturbine bereikt doorgaans het maximale vermogen bij windkracht 6. Wanneer het nog harder waait, blijft het vermogen constant. Maar wanneer windkracht 10 of hoger wordt bereikt, zal de windmolen automatisch afgeremd worden of worden stilgezet. Dit wordt gedaan in verband met de veiligheid.

Wat zijn de voordelen van windenergie?

Windenergie is schoon en heeft vele voordelen. Zoals al eerder benoemd werd, bedraagt het hier duurzame energie. Tijdens heb opwekken van stroom met een windmolen komt er namelijk geen CO2, stikstofoxide of fijnstof vrij. Hoewel er wel CO2 in de lucht komt tijdens het bouwen, onderhouden en afbreken van de windturbines, is de CO2 uitstoot over de gehele levensduur ontzettend laag. Een windmolen gaat namelijk zo’n 20 jaar mee.

Wat zijn de nadelen van windenergie?

Ondanks de voordelen van windenergie, kleven er toch wat nadelen aan duurzame windenergie. Je kon al lezen dat er toch een beetje CO2 uitgestoten wordt tijdens het onderhouden, bouwen en afbreken van windturbines. Dit komt doordat hiervoor fossiele brandstoffen nodig zijn.

Het gebruik van SF6

Daarnaast is het zo dat het gas SF6, ook wel bekend als zwavelhexafluoride, in windmolens gebruikt wordt. SF6 werkt namelijk als isolatiemiddel en zou zo dus kortsluiting kunnen voorkomen. Het gas wordt ook wel gebruikt in de chemische industrie en zit ook in de schakelstations van netbeheerders. SF6 is een zeer sterk broeikasgas. Dit betekent dat het gas bijdraagt aan de opwarming van de aarde, wanneer het in de atmosfeer terecht zou komen. De hoeveelheid SF6 in de atmosfeer werd gemeten in 2017. In dat jaar kwam er in Nederland in totaal zo’n 5543 kilo van het gas vrij. Dit staat gelijk aan wel 160 miljoen kilo aan CO2.

Nu weten we niet zeker wat het aandeel van windmolens hierin was. Wat we wel met zekerheid kunnen zeggen is dat de Nederlandse windmolens in 2018 de uitstoot van 4400 miljoen kilo aan CO2 hebben kunnen voorkomen. Dit is dus bijna dertig keer zo veel! Het voordeel van minder CO2 weegt dus nog altijd op tegen het gebruiken van SF6. Mocht je het toch verontrustend vinden dat zo’n sterk broeikasgas gebruikt wordt, dan vind je het misschien een geruststelling dat fabrikanten van windmolens en netbeheerders op zoek zijn naar een alternatief voor SF6.

Effect op de natuur

Een ander nadeel aan windmolens is dat ze een negatief effect op de natuur kunnen hebben. Vooral vogels kunnen last hebben van de windturbines. Naar schatting sterven er jaarlijks zo’n 50 000 vogels doordat ze in botsing komen met één van de Nederlandse windturbines. Hoewel dit aantal te veel is, is het wel aanzienlijk minder dan het aantal vogels dat jaarlijks omkomt in het verkeer. Dit aantal komt namelijk neer op 2 miljoen vogels per jaar. Het botsen is dus niet het allergrootste probleem voor de natuur. Veel belangrijker is eigenlijk dat de windturbines de rust-, voedsel en broedgebieden verstoren.

Hoe erg die verstoring is, hangt natuurlijk af van de specifieke vogelsoort en de exacte plek. Vele broedvogels bijvoorbeeld kennen hun voedsel- en rustgebieden zo goed dat de windturbines nauwelijks een obstakel vormen. Met het grootste gemak vliegen ze er namelijk tussendoor. Dat zit wel wat anders voor de meeste ganzen, eenden, zwanen of steltlopers. Deze vogelsoorten houden liever flink wat afstand. Voor hen is er dus weldegelijk sprake van verstoring.

Verstoring voor de mens

Behalve vogels vinden ook sommige mensen dat de windturbines zorgen voor verstoring. Zo zouden de windmolens het uitzicht voor vele mensen verpesten. Bovendien kunnen de windturbines slagschaduw veroorzaken, wanneer de zon laag aan de hemel staat. Dit kan erg vervelend zijn wanneer je juist gewend bent om in je tuintje van de laatste zonnestralen te genieten. Ook is het zo dat omwonenden de schaduw van de ronddraaiende rotorbladen kunnen ervaren als een hinderlijke flikkering. En behalve het zicht, kunnen de windturbines ook nog eens zorgen voor geluidsoverlast. De geluidsoverlast komt vooral ‘s nachts voor wanneer het een beetje waait en er weinig ander omgevingslawaai is.

Vogels bij windturbine

Hoe kunnen we omgaan met de nadelen van windenergie?

Er zijn dus nogal wat nadelen gebonden aan windenergie. Helaas hebben we voor vele hiervan, zoals het gebruik van SF6, het sterven van vogels en het verstoren van rust-, voedsel- en broedgebieden nog geen goede oplossing. Gelukkig is het zo dat het voordeel van minder CO2 opweegt tegen de bijdrage van windmolens aan SF6 in de atmosfeer. Bovendien zijn er gelukkig ook vogels die niet gestoord worden door windturbines.

Wat betreft de hinder die mensen ervaren van windmolens, daar kunnen we zeker iets aan doen. Zo kan de hinderlijke schittering die omwonenden kunnen ervaren, tegengegaan worden door een anti-reflecterende laag op de rotorbladen. Ook zijn de meeste nieuwe windturbines een heel stuk stiller. Hierdoor zorgen ze voor minder geluidsoverlast. Bovendien zijn er allerlei normen en richtlijnen opgesteld die de overheid zou moeten toetsen voordat ze een windmolen mogen plaatsen.

Een windmolen mag bijvoorbeeld niet dichter bij een woning komen te staan dan vier keer de mastlengte. Dit is niet alleen om overlast te voorkomen, maar ook om de veiligheid te garanderen. De gemiddelde hoogte van Nederlandse turbines bedraagt zo’n 75 meter. Dit komt er dus op neer dat een windmolen minimaal op 300 meter afstand van een woning geplaatst moet worden. Door deze goede planning van de locatie kan veel overlast voorkomen worden.

Stimuleren van windenergie als duurzame energiebron

Windenergie is schoon en dus duurzame energie, welke opgewekt wordt met behulp van windmolens. Wanneer het hard waait, worden de rotorbladen in beweging gebracht. Deze beweging wordt vervolgens weer omgezet in elektriciteit. Windenergie is een vorm van echte groene energie. De bron raakt namelijk nooit op. Ook komen er tijdens de opwekking geen fijnstof, stikstofoxide of CO2 in de lucht.

Hoewel er wel SF6 gebruikt wordt in windmolens, weegt de winst van minder CO2-uitstoot hier sterk tegenop. Wel kan de natuur en omwonenden overlast ervaren van de windmolens. Gelukkig zijn er allerlei maatregelen die de overlast zo veel mogelijk moeten beperken. Zo zijn nieuwe windturbines bijvoorbeeld een stuk stiller en worden ze op minimaal 300 meter van een woning geplaatst.

Wil je windenergie stimuleren? Stap dan over op een energieleverancier die groene stroom van de wind aanbiedt. Het is wel belangrijk dat deze windenergie in Nederland is opgewekt. Is dat niet het geval, dan is de kans groot dat je door je energieleverancier gefopt wordt. Maar bij bijvoorbeeld de windenergie van energieleveranciers zoals Pure Energie, Greenchoice en Vattenfall Groen uit Nederland, kun je erop vertrouwen dat je betaalt voor groene windenergie die daadwerkelijk opgewekt is in Nederland. Wil je meer doen dan alleen windenergie afnemen? Dan bestaat er ook de mogelijkheid om aandelen in een windmolen te kopen of te investeren in een windenergieproject.