Close

Biologische voeding

Appeltje voor de dorst? Feiten en fabels over biologische voeding

Biologisch geteelde groente en fruit zijn steeds vaker en in grotere variatie verkrijgbaar in de supermarkt, maar zijn helaas nog altijd een stuk duurder dan conventioneel geteelde groente en fruit. Toch kunnen biologisch geteelde producten tot wel veertig procent meer vitaminen bevatten en is de biologische manier van landbouw ook nog eens beter voor het milieu. Door een toename in bewustzijn onder consumenten en aandacht voor klimaatverandering, is het dan ook geen verassing dat de markt voor biologische groente en fruit in de afgelopen jaren is gegroeid. De Lidl verdubbelde in twee jaar tijd haar aanbod in het aantal biologische producten en ook de Albert Heijn biedt inmiddels ruim duizend biologische alternatieven aan.

Biologisch is beter voor je gezondheid en voor de planeet. Door het elimineren van kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen, wordt de biodiversiteit behouden en uitputting en erosie van de grond voorkomen. Op die manier kan biologische landbouw de kwaliteit van de grond ook voor de toekomstige generaties garanderen. Desondanks is biologisch voedsel, ondanks de toename van keuzemogelijkheden in de afgelopen jaren, nog steeds een duurder alternatief. Niet iedereen heeft hier altijd het budget voor: wat kan je doen als je niet altijd kan investeren in biologische producten, maar wél milieubewuster wil omgaan met de groente en fruit die je in huis haalt?

Om toch een beetje te letten op het milieu en je eigen gezondheid, kun je de hoeveelheid pesticiden die gebruikt worden op individuele groente en fruit terugvinden. Sommige groente en fruit zijn qua pesticiden namelijk enorme afraders. We nemen een kijkje in deze twaalf meest vervuilde en giftige groente en fruit oftewel de zogenaamde Dirty Dozen. Dit is een initiatief van de Amerikaanse Environmental Working Group (EWG). Naast de “Dirty Dozen” doen ze ook elk jaar opnieuw onderzoek naar de vijftien schoonste groente en fruit: de “Clean Fifteen”. In de twaalf Amerikaanse afraders staan aardbeien, spinazie en boerenkool bovenaan de lijst. Toch is dit voor Nederland natuurlijk net even anders. Wat is dan de Dutch Dirty Dozen?

Sinds 2009 is in de Europese Unie een verordening van kracht waarin is bepaald dat consumenten niet blootgesteld mogen worden aan hormoon verstorende pesticiden, waarvan consumptie in het bijzonder wordt afgeraden voor kinderen en zwangere vrouwen. Doordat de chemische stoffen de hormoonbalans van het lichaam kunnen verstoren, zijn ze in verband gebracht met onvruchtbaarheid, overgewicht, diabetes en aangeboren afwijkingen. Het verbod op het gebruik van die stoffen wordt helaas niet altijd nageleefd en om die reden stelde de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA) in opdracht van dagblad Trouw in 2017 een onderzoek in. De hormoon verstorende gifstoffen werden toen gevonden in bijna één op de vijf geteste producten. Uiteindelijk leverde dit een lijst op van 32 producten die veel gegeten worden in Nederland, maar sterk vervuild of zelfs in overtreding met de wet zijn.

Van dit onderzoek stonden de volgende twaalf soorten Nederlandse groente en fruit bovenaan de lijst:

  • Komkommers
  • Kers
  • Chilipepers
  • Appels
  • Lijnzaad
  • Spruitjes
  • Aardbeien
  • Andijvie
  • Wortels
  • Peren
  • Prei
  • Aardappel

Naast de Nederland Dirty Dozen, werden ook elders en zowel binnen als buiten Europa de regels overtreden. De Dominicaanse Republiek, Oeganda en Kenia stonden bovenaan de lijst van landen met het hoogte gebruik van gifstoffen. Ook Spanje, een land waar Nederland veel groente en fruit van importeert, stond op plaats dertien in de lijst. Aan de hand hiervan volgen nog een aantal “dirty” groente en fruit, die je beter uit je winkelmandje kan laten wanneer je binnenkort weer eens naar de supermarkt gaat:

  • Uit Spanje: nectarines, druiven, perziken, meloenen, courgettes, aardbeien, spinazie, mandarijnen, paprika
  • Uit alle landen: de gojibes
  • Papaja’s uit Brazilië
  • Pomelo’s uit Vietnam en China
  • Mandarijnen uit Zuid-Afrika en Marokko
  • Druiven uit India, Chili, Peru, Brazilië, en Egypte
  • Erwten en chilipepers uit Kenya
  • Passievrucht uit Colombia

Net naar de supermarkt geweest en per ongeluk alsnog die Nederlandse kersen, Spaanse druiven of Marokkaanse mandarijnen gekocht? Geen paniek, maar probeer daarom in alle gevallen je groente en fruit goed te wassen. In tegenstelling tot wat er in veel huishoudens gebeurt, helpt koud stromend water misschien voor het verwijderen van vuil en bacteriën, maar niet bij het verwijderen van pesticiden. Uit onderzoek blijkt dat je groente en fruit het beste kan laten weken in een bad van water en soda. Twaalf tot vijftien minuten weken in een oplossing van één eetlepel soda in anderhalve liter water, kan het aantal pesticiden op je voeding tot 95% verminderen.

Tot slot: ondanks de voordelen van biologisch verbouwd voedsel voor menselijke gezondheid en de planeet, is er nog geen consensus onder wetenschappers of biologische landbouw uiteindelijk hét antwoord zal zijn om verlies van biodiversiteit in de natuur tegen te gaan. Dat komt omdat er voor biologische landbouw meer grondoppervlakte nodig is om dezelfde hoeveelheid groente en fruit te kweken. Hier staat natuurlijk tegenover dat die grond van hogere kwaliteit zal zijn dan conventioneel bewerkte landbouwgrond, maar uiteindelijk moet er ook voldoende voeding zijn om alle monden van de toekomstige wereldpopulatie te voeden. Met een verwachte bevolkingsgroei van 7 miljard naar 10 miljard mensen in 2050, zijn er klimaatwetenschappers die aan de hand van voorspellingen denken dat het daarom niet mogelijk zal zijn om uiteindelijk alle groente en fruit voor iedereen biologisch te verbouwen.

Conclusie

Biologisch is beter, maar zal het meest effectief zijn voor mens en milieu in combinatie met andere veranderingen in ons eetpatroon: seizoensgebonden, lokaal en minder vlees eten. Als consument kan je daarom prima een steentje bijdragen met een milieubewustere keuze; door kritischer te kijken naar je voedsel aankopen en hun herkomst. Houd daarom altijd een oogje op de Dutch Dirty Dozen en koop zoveel mogelijk seizoensgebonden en lokaal verbouwd voedsel om gevolgen voor het milieu in te perken. Sterker nog, het is eigenlijk erg vreemd dat het voor ons mogelijk is om aardbeien te kunnen kopen in de winter. In realiteit duurt het aardbeienseizoen namelijk maar drie weken, van half juni tot begin juli.

Dus, wat nu? De winter komt eraan! Vier het seizoen met de groentes van oktober en koop deze maand eens wat meer rode biet, pompoen, andijvie, prei, broccoli, bloemkool, spruiten of witlof. Op zoek naar lokaal of biologisch verbouwd voedsel bij jou in de buurt? Kijk dan eens op de website van GoodFoodClub. De website staat vol met plaatsen waar je groente en fruit van Nederlandse bodem kan vinden, inclusief stempel van een biologisch keurmerk. Beter voor je gezondheid, dierenwelzijn en bodemkwaliteit.

Meer weten over duurzaam eten en drinken? Op onze site vind je verschillende interessante artikelen met betrekking tot dit onderwerp.