Close

Keurmerken

In de hedendaagse maatschappij zijn we gezegend met een breed aanbod van allerlei verschillende soorten producten. Wanneer we bijvoorbeeld de supermarkt in gaan, kunnen we niet alleen thee kopen, maar hebben we de keuze uit tientallen verschillende soorten thee. Helaas is het zo dat niet ieder product dat op de markt is, voldoet aan bepaalde waardes die de consument belangrijk kan vinden. Zo wordt sommige thee bijvoorbeeld verkregen door oneerlijke handel waarbij de boeren en arbeiders niet eens voldoende verdienen om in leven te blijven.

Om het de consument gemakkelijker te maken, zijn er keurmerken in het leven geroepen. Ook om je te helpen bij het maken van duurzame keuzes. Maar wat wil een keurmerk dan precies zeggen? Welke duurzame keurmerken zijn er zoal? En wanneer is een keurmerk ook echt te vertrouwen? In dit artikel geven we antwoord op deze vragen.

Wat is een keurmerk nu precies?

Keurmerken stellen bepaalde eisen aan een product. Keurmerken die aangeven dat een product duurzaam is, kunnen bijvoorbeeld eisen op het gebied van milieu dierenwelzijn, of sociale aspecten stellen. Keurmerken zijn altijd van een onafhankelijke partij.

Wanneer je een bepaald logo van een duurzaamheid keurmerk ziet, kan dit een aanwijzing zijn dat dit product duurzaam is. Let wel op, want niet ieder plaatje dat je op een product tegen komt, is ook echt een keurmerk. Zo’n symbool kan namelijk ook duiden op het bedrijfslogo. Een fabrikant of een groep arbeiders kan namelijk bepaalde eisen stellen waaraan een product moet voldoen.

Bedrijfslogo

Maar in tegenstelling tot een keurmerk, zijn deze eisen dus opgesteld door een bedrijf en niet door een onafhankelijke partij. De eigenaar van een keurmerk verkoopt namelijk geen producten. Die zorgen ervoor, dat iedereen die aan bepaalde eisen voldoet, het keurmerk op zijn product kan zetten, terwijl een bedrijfslogo alleen toegepast kan worden op producten van dat bedrijf. Een voorbeeld van een bedrijfslogo is Cocoa Life. Dit bedrijfslogo vindt je dus alleen terug op producten van die fabrikant. Het Beter Leven Keurmerk daarentegen kan door iedere fabrikant gebruikt worden, mits zijn product aan de eisen voldoet.

Paraplulogo’s

Naast keurmerken en bedrijfslogo’s, is er ook nog zoiets als “paraplulogo’s”. Een paraplulogo is nooit alleen, maar altijd in combinatie met één of meerdere keurmerken op een verpakking te vinden. Een paraplulogo stelt zelf geen extra eisen aan het keurmerk. Voorbeelden zijn Fair Trade Original of Bio+.

Op een verpakking kun je dus verschillende symbolen terugvinden. Zo zijn er keurmerken, bedrijfslogo’s en paraplulogo’s. Alleen bij keurmerken is er sprake van een onafhankelijke partij die bepaalde eisen stelt aan het product. Een duurzaam keurmerk kan de consument helpen om duurzamere keuzes te maken. Dit kan ervoor zorgen dat de maatschappij steeds meer verduurzaamd.

Want hoe meer mensen kiezen voor een duurzaam product, hoe groter het signaal naar de producent dat de consument dit belangrijk vindt. Dit vergroot de kans dat de situatie voor mens, milieu dierenwelzijn zal verbeteren. Dit heeft ook daadwerkelijk effect . Momenteel zien we namelijk dat het marktaandeel van duurzame producten bij voedsel al 11% is. Helaas is een keurmerk alleen niet voldoende garantie. Het is namelijk zo dat niet ieder keurmerk even betrouwbaar is. Laten we daarom eens kijken naar specifieke voorbeelden van duurzame keurmerken en hoe duurzaam deze überhaupt zijn.

Enkele voorbeelden van duurzame keurmerken:

Forest Stewardship Council (FSC keurmerk)

Het FSC keurmerk is een symbool welke te vinden is op producten die voldoen aan de eisen voor duurzame bosbouw. Zo zijn er 68 criteria waar hout, karton of papier met het FSC logo aan zou moeten voldoen.

Op het eerste gezicht lijkt het erop dat het FSC keurmerk een goed en betrouwbaar keurmerk is. Inmiddels is zelfs meer dan 180 miljoen hectare aan bos FSC gecertificeerd. In Nederland vinden we het logo op meer dan een kwart van alle papieren, houten, of kartonnen producten op de markt. Helaas is het in dit geval zo dat schijn bedriegt. Want al enkele jaren schiet het FSC keurmerk te kort wat betreft controle en handhaving op hun principes. Het is namelijk zo dat de drie grootste pulp en papierproducenten in Finland producten met het FSC logo verkopen, terwijl deze producten uit bossen komen waar kaalkap op grote schaal plaatsvindt.

Een ander voorbeeld is dat het Canadese bedrijf Resolute Forest Products zich niet aan de regels houdt voor het behoud van de meest waardevolle bosgebieden en schendt het de rechten van de inheemse bevolking. Desondanks komt hout uit deze gebieden nog steeds op de markt onder het FSC logo. Als laatste voorbeeld van het falende beleid van FSC is dat FSC gecertificeerde bedrijven bijdragen aan de destructieve bosbouw in Rusland.

Ondanks deze voorbeelden mogen we niet vergeten dat het FSC-beleid wel succesvol kan zijn. Zo zijn er verschillende Canadese boseigenaren die hard hun best doen om de bossen gezond te houden en de bewoners in de bossen tevreden te houden. Ook Mendocino Redwood Company in Californië is een goed voorbeeld. Dit bedrijf werkt namelijk aan bosherstel en bevordert de biodiversiteit.

Vandaag de dag is FSC nog altijd het enige internationale keurmerk wat enigszins garantie kan bieden voor duurzaam papier en hout. Echter, zoals bovenstaande voorbeelden aantonen, is dit keurmerk onvoldoende om 100 % garantie te bieden.

Marine Stewardship Council (MSC-keurmerk)

Het MSC keurmerk is een keurmerk dat je alleen terug kunt vinden op wild gevangen vis, schaal- en scheldieren van visserijen die gecertificeerd zijn volgens de MSC Standaard. De MSC Standaard is een zogenaamd wetenschappelijk onderbouwde maatstaaf voor duurzame visserij.

Hoewel MSC samenwerkt met wetenschappers, regelmatig DNA onderzoek doet om te controleren of het MSC keurmerk ook echt verdient is en de gehele toeleveringsketen transparant is, zijn er toch wat kanttekeningen aan dit label. Zo beweert Greenpeace bijvoorbeeld dat er momenteel nog geen echt geloofwaardig keurmerk bestaat voor de visserij.

Dit geldt voor zowel wild gevangen vis als gekweekte zeevruchten. Volgens de organisatie doen de keurmerken onvoldoende om de huidige uitdagingen waarmee onze oceanen te maken hebben daadwerkelijk aan te pakken. Ook beweerd Greenpeace dat fundamentele principes voor een preventieve aanpak en een goede manier om ecosystemen te benaderen nog onvoldoende opgenomen zijn in visserijbeheer.

Beter Leven Keurmerk

Het Beter Leven Keurmerk streeft ernaar om de consument te voorzien in informatie over het dierenwelzijn van de dieren wiens producten verwerkt zijn in het product. Het product kun je dus niet alleen terugvinden op vlees, maar ook op producten met eieren en melk erin verwerkt. Hoe meer sterren er namelijk onder het Beter Leven Keurmerk staan, hoe diervriendelijker het product en dus hoe beter de leefomstandigheden.

Op de site van Beter Leven kun je zien wat de hoeveelheid sterren per dier inhoudt. Zo is het geval dat een kip met één Beter Leven ster nog wel behoorlijk snel zou mogen groeien per dag. Maar kies je voor kip met drie Beter Leven sterren, dan is deze kip veel minder snel gegroeid en heeft de kip ook buiten in de wei mogen lopen.

BIO-keurmerk

Het BIO-keurmerk, waarvan het logo te herkennen is aan een blad die opgebouwd is door allerlei sterren, geeft aan dat een bepaald product voldoet aan de Europese normen voor biologische productiemethoden en producten. Dit keurmerk is ook wel bekend onder de naam EKO. Het keurmerk garandeert onder andere dat er geen gebruik is gemaakt van kunstmest of chemische bestrijdingsmiddelen.

 

UTZ Certified

UTZ Certified is een keurmerk welke voornamelijk terug te vinden is op producten die koffie, thee of cacao bevatten. UTZ Certified richt zich op duurzame landbouw. Hiervoor stelt UTZ Certified verschillende criteria met betrekking tot sociale, economische en milieu-gerelateerde aspecten.

In de praktijk blijkt helaas dat de cacao met het UTZ keurmerk aan een fabriek geleverd wordt, waar ook niet-gecertificeerde cacao verwerkt wordt. De gecertificeerde en niet-gecertificeerde cacao wordt niet gescheiden gehouden, maar allemaal bij elkaar gegooid. Wanneer je dus bijvoorbeeld een pak hagelslag koopt met het UTZ keurmerk heb je evenveel kans dat daar een duurzame cacaoboon in verwerkt is als bij een pak hagelslag zonder certificaat. Echter, dit betekent niet dat je keuze geen effect heeft. Want wanneer je kiest voor het pak met het keurmerk kies je wel voor het principe, waardoor je dus als consument aangeeft dat hier vraag naar is.

 

Fairtrade Max Havelaar

Het Fairtrade Max Havelaar keurmerk. Wanneer je dit keurmerk op een product terugvindt mag je ervan uitgaan dat de boer in zoverre gecompenseerd is dat het de kosten van zijn duurzame productie kan dekken. Op deze manier kan de boer in ieder geval geen verlies draaien wanneer hij zijn gewassen verkoopt aan grotere fabrikanten. Eerlijke handel dus!

Echter, net als bij het UTZ certificaat, de gewassen met het Fairtrade Max Havelaar keurmerk en gewassen zonder dit keurmerk worden op dezelfde plek verwerkt.

 

RSPO (Certified Sustainable Palm Oil)

Producten met het RSPO keurmerk bevatten palmolie welke voor minimaal 95% duurzaam is geproduceerd. De productie van palmolie heeft namelijk een enorme negatieve impact op het milieu in de vorm van ontbossing. In ons artikel over palmolie gaan we hier dieper op in.

 

 

Hoe zinvol zijn keurmerken nou eigenlijk?

Bovengenoemde voorbeelden illustreren dat een keurmerk niet altijd kan garanderen dat het product op een duurzame en met eerlijke handel op de markt is gekomen. Als de cacao in je hagelslag met het keurmerk net zo goed op een niet duurzame manier verkregen is, kun je je afvragen of het zinvol is om voor een product met een keurmerk te kiezen.

Hoewel het misschien wat zinloos lijkt om producten met een keurmerk te kopen terwijl deze niet aan de eisen voldoen, is dit momenteel toch aan te raden. Zoals we al eerder zeiden, kun je als consument met je koopgedrag aangeven wat voor jou belangrijk is. Hoe meer mensen kiezen voor een product met een keurmerk, hoe duidelijker het signaal dat de principes waar het keurmerk voor staan, belangrijk zijn voor de consument.

Controle van keurmerken

Het blijft natuurlijk wel belangrijk dat de producten die een bepaald keurmerk dragen regelmatig en ook echt onafhankelijk gecontroleerd worden. Dit is waarschijnlijk de enige manier om keurmerken echt betrouwbaar te maken en om onder andere eerlijke handel te stimuleren. En wie weet, als we allemaal meer waarde hechten aan keurmerken, zijn deze misschien in de verre toekomst niet meer nodig omdat deze principes de basis zijn geworden.

Overigens is het ook belangrijk om in je achterhoofd te houden dat een product zonder keurmerk niet per se slechter is. Soms kan de controle van een keurmerk namelijk te duur zijn voor de fabrikant, waardoor deze niet aangevraagd wordt. Ook kan het zijn dat de fabrikant geen meerwaarde ziet in een bepaald keurmerk, bijvoorbeeld wanneer het keurmerk onbekend is.

Tot slot

Wanneer keurmerken op een product dus ontbreken, hoeft dit dus niet gelijk te betekenen dat het product absoluut niet duurzaam is. Het is alleen veel lastiger te beoordelen of je een duurzame keuze maakt. Keurmerken daarentegen zijn juist in het leven geroepen om deze keuze voor de klant duidelijker te maken.