Close

Corona en de impact op het milieu

Het corona virus en duurzaamheid

Aan het begin van de coronacrisis schreven we al over verduurzaming in Coronatijd. Inmiddels zijn we al een ruime tijd verder en is het wellicht interessant nogmaals te kijken naar de daadwerkelijke gevolgen van corona op ons milieu.

Dat het corona virus onze levens nogal heeft beïnvloed, is voor de meeste mensen nogal zacht uitgedrukt. Zo hebben we afstand gedaan van de vriendelijke handdruk als begroeting, zigzaggen we door drukke plekken met een mondmasker op en is voor iedere spontane activiteit een reservering nodig. Maar naast deze ingrijpende sociale gevolgen, heeft het corona virus ook gevolgen voor het milieu. Maar welke gevolgen zijn dit dan precies? En is dit meer positief of juist iets om ons nog meer zorgen over te maken?

Corona – goed voor het milieu?

Corona heeft ons zoveel negatiefs gebracht, dat het misschien lastig voor te stellen is dat het ook enige voordelen teweeg kan brengen. Toch heeft de coronacrisis op verschillende aspecten wel degelijk een positieve impact gehad op het milieu. Onderstaand zullen we uitleggen hoe de uitstoot van broeikasgassen, de vleesconsumptie en onze duurzame voornemens positief beïnvloed heeft.

Uitstoot van broeikasgassen

Door de lockdown, welke noodzakelijk was vanwege het corona virus, zijn we massaal gaan thuis werken. Voor sommige mensen was dit een ware vloek. Ze hadden immers door het thuiswerken amper nog contact met collega’s en moesten ze een oplossing zien te vinden voor hun kinderen die niet naar de opvang konden. Maar andere mensen vonden dat thuis werken helemaal niet zo heel erg. Ze konden namelijk nu wat langer in bed blijven liggen en hoefden enkel hun computer op te starten om te beginnen. Omdat we massaal meer thuis zijn gaan werken, hoefden we niet meer met de auto op pad en uren lang in de file te staan. Dat is natuurlijk niet alleen prettig voor jezelf, maar ook voor het milieu.

Het is immers nog altijd zo dat de meeste auto’s op fossiele brandstoffen rijden, waardoor ze dus broeikasgassen uitstoten. De uitstoot van broeikasgassen draagt bij aan het versterkte broeikaseffect en dus aan klimaatverandering. Maar aangezien we met zijn allen minder gebruik hebben gemaakt van de auto, zijn er stukken minder broeikasgassen uitgestoten.

Niet alleen de auto is vaker blijven staan, maar door het corona virus werd ook bijna het gehele vliegverkeer stilgelegd. Sterker nog, we zijn wel 71% minder gaan vliegen! Het minder gebruik maken van het vliegtuig, in combinatie met het laten staan van de auto, heeft ertoe geleid dat we in 2020 zo’n 8% minder broeikasgassen hebben uitgestoten dan het jaar ervoor.

Nu is deze eenmalige verlaging van de uitstoot van broeikasgassen natuurlijk niet voldoende om klimaatverandering ongedaan te maken. Wanneer we ervoor willen zorgen dat we onder de temperatuurstijging van 1,5 graden blijven, zullen we wereldwijd ieder jaar 8% minder broeikasgassen uit moeten stoten tot minstens 2030. De lockdown heeft dus niet het klimaatprobleem opgelost. Maar de lockdown is wel de perfecte illustratie dat we weldegelijk in staat zijn om onze uitstoot terug te dringen en dat we nog steeds op de been blijven.

Minder vlees eten

Inmiddels weten we wel dat de coronapandemie ontstaan is doordat er op een markt wilde dieren te dicht op elkaar zijn gehouden en dat het virus vervolgens overgesprongen is van dier op mens. Dit heeft ertoe geleid dat mensen voornemens hebben om minder vlees van wilde dieren te eten. Uit onderzoek van het Wereld Natuur Fonds (WNF) bleek dat bijna 30% van de ondervraagden minder wilde vlees zijn gaan eten. Ook zijn er voldoende mensen, in voornamelijk China en Vietnam, die het sluiten van de bovengenoemde wildlifemarkets als de belangrijkste maatregelen zien om pandemieën in de toekomst te voorkomen.

Maar zoals Arjen Lubach in zijn tv-programma ‘Zondag met Lubach’ al enige tijd geleden duidelijk maakte, zijn het niet alleen de wilde dieren een gevaar voor een pandemie. Ook de manier waarop we in Nederland namelijk landbouwdieren huisvesten kan een bron zijn voor uitbraken. Want juist omdat we in de Nederlandse bio-industrie meer van dezelfde dieren bij elkaar zetten, in tegenstelling tot de wildlifemarkets in Azië waar juist allerlei verschillende dieren bij elkaar zitten, heeft het virus dus meer kans om te muteren en is er een grotere kans dat het gemuteerde virus het overleefd.

Er zijn immers nu duizenden gastheren bij elkaar die vrijwel genetisch identiek zijn, waardoor het virus zich beter kan verspreiden. Dit hebben we al eerder gezien. Denk maar eens terug aan de vogelgriep uit 2003 en de Q-koorts in 2007. Beide virussen sprongen van (vee)dier over op mens. Gelukkig is het besef dat de bio-industrie ook kan zorgen voor de uitbraak van verschillende virussen meer tot de mensen doorgedrongen. Zo werd de website New Food Kieswijzer, welke Lubach noemde in zijn uitzending meteen massaal bezocht. Dit toont aan dat men tijdens de nieuwe verkiezingen toch graag wilden zien of de partij waarop ze van plan waren te stemmen, duidelijke standpunten hadden wat betreft de bio-industrie.

Het eten van vlees en andere dierlijke producten is erg schadelijk voor het milieu. Zo worden er ontzettend veel broeikasgassen uitgestoten, is er extreem veel land en water nodig en raakt de natuur vervuild door chemische middelen en antibiotica. Minder vlees eten is één van de beste dingen die je kunt doen voor het milieu. Wil je nog meer doen?

Daag jezelf dan uit met de Vegan Challenge. Dit houdt in dat je belooft om 30 dagen lang veganistisch te eten. Dat is dus niet alleen geen vlees of vis, maar ook geen andere dierlijke producten, zoals eieren, kaas of melk. Wees gerust, want tijdens de challenge krijg je iedere dag een inspireerde mail die je herinnert aan jouw positieve bijdrage aan het milieu. Ook staat er in de mail altijd een heerlijk recept welke perfect past binnen een plantaardig dieet.

Duurzame voornemens

Ook zien we dat mensen rond de jaarwisseling van 2020 naar 2021 meer duurzame voornemens hadden. Zo wil één op de drie Nederlanders duurzamer gaan leven door de coronacrisis. Deze duurzame voornemens lopen overigens wel sterk uiteen. Zo wil ongeveer 62% een duurzame bijdrage aan de samenleving leveren door bewustere keuzes te maken wat betreft het energieverbruik. Ook zijn er behoorlijk wat mensen die het kopen van zonnepanelen, het goed laten isoleren van hun huis en het overstappen naar ledverlichting benoemen.

Daar komst nog eens bij dat we al voor de uitzending van Lubach zagen dat zo’n 29% van de Nederlanders zich voor had genomen om minder vlees te eten. Bovendien hadden mensen het voornemen om vaker voeding te kopen met een duurzaam keurmerk, vaker spullen te laten repareren en te consuminderen.

Natuurlijk zou je kunnen denken dat deze voornemens niet per se aan de coronacrisis gelinkt zijn en dat dit slechts de gebruikelijke goede voornemens zijn. Hoewel deze mogelijkheid natuurlijk ook reëel is, is het zo dat ongeveer een kwart van de ondervraagden in het onderzoek aangaf dat ze zich door corona meer zorgen zijn gaan maken om het klimaat.

Nadelen van corona voor het milieu

Helaas is het zo dat de coronacrisis ook weldegelijk schade aan het milieu heeft aangebracht of zal brengen. Denk maar eens aan het zwerfafval en aan het economische herstelpakket.

Mondkapjes zwerfafval

Waarschijnlijk is het je wel opgevallen tijdens je wandelingetje door het park of naar de supermarkt dat er meer en meer mondkapjes op straat belanden. Vaak zijn bushaltes, stations of supermarkten de favorieten plekken om mondkapjes gewoon neer te gooien aangezien men zo snel mogelijk van het ding af wil zijn. Het is inderdaad echt het nieuwe zwerfafval geworden. Dat is erg jammer, want we waren juist hard op weg om het probleem van zwerfafval en de plastic soep op te lossen. Maar door het achteloos op straat gooien van mondkapjes zijn we echt een aantal stappen teruggezet.

Het jammere is dat dit zwerfafval totaal niet nodig is. Zo zijn er meer dan voldoende herbruikbare, duurzame mondkapjes te koop. Na een keertje wassen, kun je het mondkapje gewoon weer opzetten. Bovendien zien dit soort mondkapjes er vaak een stuk leuker uit en hoef je niet constant nieuwe wegwerp mondkapjes te kopen. Is het voor jou, om wat voor reden dan ook, toch noodzakelijk om een wegwerp mondkapje te dragen? Zorg dan dat je deze op de juiste manier weggooit.

Gevolgen economisch herstel

Vele mensen en bedrijven zijn economisch zwaar geraakt door de coronacrisis. Momenteel werken we hard aan het economische herstel van de maatschappij. Helaas is het zo dat bij dit herstel weinig aandacht is voor de uitstoot van broeikasgassen, waaronder CO2. Hierdoor zal de besparing op de uitstoot van broeikasgassen in het jaar 2020 teniet gedaan worden. Sterker nog, de verwachtingen zijn dat op de lange termijn de crisis zal leiden tot een hogere CO2 uitstoot.

Nu is dit slecht een voorspelling. We weten nog niet of de coronacrisis en het economische herstel inderdaad op de lange termijn zal leiden tot een hogere CO2 uitstoot. We kunnen ons, als lichtpuntje, vastklampen aan de goede duurzame voornemens welke velen van ons begin dit jaar maakten. Natuurlijk zijn het vooral de overheden die hier echt vorm aan zullen en moeten geven. Maar als we inderdaad niet willen dat het economisch herstel betekent dat we juist meer CO2 uitstoten, kunnen we dit weldegelijk aan overheden kenbaar maken. Alleen op deze manier kunnen we ervoor zorgen dat we niet uit de coronacrisis klauteren door ons volop in de klimaatcrisis te storten.

Dus, hoe zit het nu echt met corona en duurzaamheid?

Zoals je hierboven hebt kunnen lezen, heeft de coronacrisis ons weldegelijk wat gebracht op het gebied van duurzaamheid. Zo is de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen met 8% gedaald, willen we minder wildlifemarkets, bio-industrie en minder vlees eten, en hebben we tal van duurzame voornemens. Daar staat natuurlijk tegenover dat er door het massale gebruik van mondkapjes meer zwerfafval is.

Ook is de verwachting dat de uitstoot van CO2 door het economische herstel weer omhoog zal schieten. Maar zover zijn we nog niet. Immers zijn we ook nog even niet van corona af, hoe graag we het allemaal ook zouden willen. Of de coronacrisis op de lange termijn een vloek of een zegen zal blijken voor het milieu hangt af van of we onze duurzame voornemens kunnen vasthouden en overheden hierin mee kunnen nemen. Zoals we al veel te vaak hebben gehoord in de coronacrisis, is ook het duurzame aspect een kwestie van volhouden.